IKOS Stichting
De letters IKOS staan voor Inter Kerkelijk Overleg in Schoolzaken.
De Landelijke Stichting IKOS behartigt op landelijk niveau de belangen
van het Godsdienstig Vormings Onderwijs op de openbare basisschool.
De stichting wordt gedragen door de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap
NPB, de Remonstrantse en Doopsgezinde Broederschap, ondersteund
door de Protestanse Kerk in Nederland (PKN, www.pkn.nl).
Ze onderhoudt contacten met landelijke en plaatselijke overheden
en met de opleidingsinstituten.
De Landelijke Stichting IKOS werkt samen met plaatselijke IKOS-afdelingen
en andere organisaties die lessen Godsdienstig Vormings Onderwijs
verzorgen, zoals het Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO, www.hvo.nl)
en bijvoorbeeld de Islamitische Scholen Besturen Organisatie (ISBO,
www.deisbo.nl) en de Stichting
Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR, www.spior.nl,
info@spior.nl).
Over de doelstelling staat in de statuten van het IKOS het volgende:
" De Landelijke Stichting IKOS zet zich in voor Godsdienstig
Vormings Onderwijs op openbare en algemeen bijzondere scholen met
als doel d.m.v. een introductie in de bijbelse en christelijke geloofstradities
de leerlingen te stimuleren om een eigen levensbeschouwelijke attitude
te ontwikkelen en tevens begrip en respect op te bouwen voor de
godsdienst of overtuiging van anderen."
Jaarverslag van de Landelijke Stichting IKOS 2009
1. Inleiding
Het jaar 2009 stond in het teken van de start van de nieuwe financiering van het godsdienstig- en humanistisch vormingsonderwijs (GVO en HVO) op de openbare basisscholen.
Tijdens de behandeling van de begroting voor 2009 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen werd door de Tweede Kamer een amendement aangenomen waardoor structurele financiering van het GVO/HVO in het openbaar primair onderwijs mogelijk werd. Met ingang van het schooljaar 2009-2010 worden docenten GVO/HVO betaald door het Ministerie op een manier die gelijkwaardig is aan die van de groepsleerkrachten in het primair onderwijs. Dit bracht veel extra werk met zich mee en leidde tot een bezinning over de veranderde taken van de landelijke stichting IKOS en van de afdelingen.
2. Samenstelling en werkwijze van het bestuur.
De nieuwe voorzitter, mevrouw G.J. Heinen, gaf al bij haar aantreden te kennen dat zij het vervullen van deze functie voor een jaar wilde proberen. Aan het eind van dit jaar deelde zij mee dat zij deze termijn niet wilde verlengen. Er moest dus helaas worden gezocht naar een opvolger. De secretaris, de heer E.J.Hendriks, was bereid om de voorzittersfunctie te aanvaarden en de heer W.S.Klukhuhn, stelde zich beschikbaar als secretaris.
De vertegenwoordiger van de Vereniging van Vrijzinnig Protestanten, de heer C. de Haas, werd opgevolgd door de heer R.J. Immink.
Bovenstaande bestuursmutaties werden pas formeel bekrachtigd in de bestuursvergadering op 7 januari 2010.
Het bestuur vergaderde zes keer. Dit gebeurde steeds samen met bestuursleden van de vereniging. Er was veel overleg nodig over de opzet van het GVO/HVO in de nieuwe structuur.
In maart vond overleg plaats met de vertegenwoordigers van de IKOS afdelingen.
Door het bureau van de NPB, in de persoon van mevrouw E.Goettsch, werd veel secretariële ondersteuning verleend. Het IKOS bestuur is het bestuur van de NPB en mevrouw Goettsch hiervoor zeer erkentelijk.
3. Financiën.
In 2009 werd de Stichting financieel gesteund door bijdragen van de Doopsgezinde Broederschap, de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB en de Remonstrantse Broederschap.
Enkele mensen, die recht hadden op vacatiegelden voor het bijwonen van vergaderingen van (interim)besturen die werkzaam zijn voor de nieuwe opzet van het GHO en HVO, lieten deze gelden overmaken op de rekening van het IKOS.
De uitgave van het IKOS Onderwijsblad gebeurde in een zeer goede samenwerking met het Centrum voor Levensbeschouwing te Leeuwarden.
4. Opleidingen
In 2009 waren er geen studenten die het PKN/IKOS diploma behaalden aan de Noordelijke Hogeschool te Leeuwarden. Wel kon aan een zestal studenten van de PABO te Dordrecht en aan een student van de Vrijzinnige Opleiding voor het Pastoraat in Bilthoven het IKOS Testimonium worden uitgereikt.
5. Project "Scholing en organisatie GVO/HVO 2008"
In 2007 stelde de Tweede Kamer een bedrag van 2,7 miljoen ter beschikking voor de verbetering van de scholing van de docenten en de organisatie van het GVO/HVO. Het project bestond uit verschillende deelprojecten, zoals assessment, deskundigheidsbevordering, communicatie, leerkrachtenregistratie en inrichting en coördinatie van het protestantse veld.
Door dit project werd het mogelijk om de kwaliteit van het GVO/HVO te verbeteren en om een betere organisatie op te zetten. Dit was nodig omdat de "Wet op de beroepen in het onderwijs" ook aan GVO/HVO docenten duidelijke kwaliteitseisen stelt. Bovendien zouden
de resultaten van het project bruikbaar moeten zijn om tot een verbetering van kwaliteit en organisatie van het GVO/HVO te komen. Een groot aantal docenten maakte gebruik van de (vrijwillige) mogelijkheid voor assessment en intervisie. Het Centrum voor Levensbeschouwing te Leeuwarden was op zeer belangrijke onderdelen (zoals intervisie en verdere deskundigheidsbevordering) namens het IKOS en het verdere protestantse veld de uitvoerder van het project. Hierbij bestond een goede samenwerking met enkele IKOS-begeleiders die werkzaam zijn in de Randstad.
In samenwerking met de PKN werd gewerkt aan het in kaart brengen van het protestantse veld en de leerkrachtenregistratie. Erna de Goede, een van de belangrijkste medewerksters van het project, bezocht regelmatig de IKOS vergaderingen.
De meeste onderdelen van dit project werden in 2009 afgerond. Omdat nog niet alle gelden besteed waren, konden in het schooljaar 2009-2010 docenten nog gebruik maken van mogelijkheden voor intervisie en nascholing die betaald werden uit dit project.
6. Invoering structurele financiering.
Als gevolg van het besluit van de Tweede Kamer om in 2009 vijf miljoen en vanaf 2010 tien miljoen euro per jaar ter beschikking te stellen voor de betaling van de docenten GVO/HVO moest er veel gebeuren. Er werd een algemeen landelijk dienstencentrum voor GVO en HVO opgericht en een apart Protestants Centrum voor GVO. Het algemeen dienstencentrum regelt de zaken die voor alle GVO en HVO docenten gelden, zoals afspraken met het Ministerie, rechtspositie, contact met de scholen etc. Het Protestants Centrum is werkgever voor de protestantse docenten GVO en onderhoudt dan ook het contact met de docenten. De secretaris van de landelijke stichting IKOS maakte tot het begin van het schooljaar 2009-2010 deel uit van de interim besturen van deze beide stichtingen. In het bestuur van het Protestants Centrum is hij als IKOS vertegenwoordiger opgevolgd door de heer H.Pol, terwijl ook de oud-secretaris van het IKOS, de heer B. Jansen namens de vrijzinnige kerken en geloofsgemeenschappen lid is van dit bestuur. In het bestuur van het algemene dienstencentrum is het protestantse veld nu vertegenwoordigd door de heer L.Bal. Hij is de voorzitter van het bestuur van het Protestants Centrum.
Het was een gigantisch karwei om de scholen te koppelen aan de docenten GVO en HVO.
In totaal wordt er op ruim 60 % van de scholen een vorm van GVO en HVO gegeven. Ongeveer de helft van de lessen zijn lessen GVO die door meer dan 450 protestantse docenten gegeven worden. De helft van deze docenten kan worden beschouwd als IKOS docent (lid van IKOS vereniging en/of betrokken bij een IKOS afdeling).
Nadat de organisatie en de betaling van docenten op orde was, werd begonnen aan het opzetten van de begeleiding en bijscholing van docenten. Zowel de landelijke Stichting IKOS als de afdelingen en de docentenvereniging zullen hierbij een belangrijke rol spelen.
Over de nieuwe (verdeling) van taken van de landelijke stichting IKOS, de afdelingen en de docentenvereniging is het overleg gestart, maar nog niet afgerond.
Eind 2009 werd door het IKOS bestuur het volgende inhoudelijke uitgangspunt geformuleerd voor het geven van GVO.
Het GVO moet aansluiten bij de belevingswereld van kinderen, die ook een religieus aspect heeft. In de pluriforme, openbare school, die zich bevindt midden in de multiculturele en multireligieuze samenleving, vindt een ontmoeting van religies plaats. Hiervan uitgaande laat GVO kinderen kennis maken met het christelijk gedachtegoed zonder vaste dogma's en zonder enige vorm van evangelisatie.
In deze geest zal het IKOS ook in de nieuwe situatie werkzaam blijven.
E.J. Hendriks, voorzitter Landelijke Stichting IKOS
Jaarverslag Landelijke Stichting IKOS 2008
1. Inleiding
Het jaar 2008 eindigde voor het godsdienstig- en humanistisch vormingsonderwijs (G/HVO) op openbare scholen op een zeer positieve manier. Tijdens de behandeling van de begroting voor 2009 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen werd door de Tweede Kamer een amendement aangenomen waardoor structurele bekostiging van het G/HVO in het openbaar primair onderwijs mogelijk werd. Met ingang van het schooljaar 2009-2010 kunnen docenten G/HVO rekenen op een vergoeding voor hun werkzaamheden, gelijkwaardig aan die van de groepsleerkrachten in het primair onderwijs.
2. Samenstelling en werkwijze van het bestuur
In januari werd afscheid genomen van Drs. B. Jansen. Hij was sinds 1999 secretaris van het bestuur en heeft, door zijn grote inzet en deskundigheid, veel goeds voor de het protestantse GVO gedaan. Hij werd als secretaris opgevolgd door drs. E.J. Hendriks.
In mei werd Mevrouw M.E. Rosen Jacobson-van Dam de nieuwe penningmeester van het stichtingsbestuur. Zij volgde de heer S. Zijlstra op die wel penningmeester van de Landelijke Vereniging IKOS bleef.
Mevrouw ds M.G. Bakker-van Kampen gaf in de loop van het jaar aan dat zij met ingang van 2009 haar voorzittersfunctie wil beëindigen. Mevrouw G.J. Heinen werd bereid gevonden om haar op te volgen.
Het bestuur vergaderde zes keer. Dit was vaker dan in voorgaande jaren, omdat er extra overleg nodig was over de uitvoering van het project "Scholing en organisatie G/HVO 2008" en over de plannen voor structurele bekostiging. Bovendien was er in januari een vergadering met het bestuur en de vertegenwoordigers van de redactie van het IKOS Onderwijsblad en in oktober met de vertegenwoordigers van de IKOS afdelingen.
Na de gezamenlijke vergadering van de besturen van stichting en vereniging in mei werd in een extra overleg in juni afgesproken dat in het vervolg de besturen van stichting en vereniging zo veel mogelijk samen zouden vergaderen, opdat de communicatie en coördinatie van het protestantse GVO zou verbeteren. Vanaf augustus werd dan ook gezamenlijk vergaderd. Dit bleek inderdaad effectiever te zijn.
Er vonden in het najaar ook enkele besprekingen plaats met vertegenwoordigers van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Deze prettige en vruchtbare besprekingen leidden tot financiële steun van de PKN aan het IKOS en tot het maken van afspraken voor meer samenwerking tussen de PKN en het IKOS.
Door het bureau van de NPB, in de persoon van mevrouw E. Goettsch, werd veel secretariële ondersteuning verleend. Het IKOS bestuur is het bestuur van de NPB en mevrouw Goettsch hiervoor zeer erkentelijk.
Het bestuur ontving jaarverslagen van de afdelingen Den Haag en Amsterdam.
3. Financiën
In 2008 werd de Stichting financieel gesteund door bijdragen van de Doopsgezinde Broederschap, de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB, de Remonstrantse Broederschap, de Protestantse Kerk in Nederland, de Stichting Nicolette Bruiningfonds en de Stichting Ars Donandi/W. Margreet van Wermeskerkenfonds. Dank zij deze donaties was het mogelijk om het IKOS Onderwijsblad voor een aanvaardbare prijs uit te geven ten behoeve van de vele docenten die hun werk vaak voor een zeer geringe vergoeding of helemaal pro deo doen.
De uitgave van het IKOS Onderwijsblad gebeurde in een zeer goede samenwerking met het Centrum voor Levensbeschouwing te Leeuwarden.
4. Opleidingen
In 2008 behaalde één student het PKN/IKOS diploma aan de Noordelijke Hogeschool te Leeuwarden en aan een tiental studenten van de PABO te Dordrecht kon het IKOS Testimonium worden uitgereikt.
5. Project "Scholing en organisatie G/HVO 2008"
In 2007 stelde de Tweede Kamer een bedrag van 2,7 miljoen ter beschikking voor de verbetering van de scholing van de docenten en de organisatie van het G/HVO. Het project bestond uit allerlei deelprojecten, zoals assessment, deskundigheidsbevordering, communicatie, leerkrachtenregistratie en inrichting en coördinatie van het protestantse veld.
Door dit project werd het mogelijk om de kwaliteit van het G/HVO te verbeteren en om een betere organisatie op poten te zetten. Dit was nodig omdat de "Wet op de beroepen in het onderwijs" ook aan G/HVO docenten duidelijke kwaliteitseisen stelt. Bovendien zouden de resultaten van het project bruikbaar moeten zijn om, zowel voor de huidige situatie waarin het G/HVO niet bekostigd wordt door de rijksoverheid, als in een toekomstige situatie met rijksfinanciering, tot een verbetering van kwaliteit en organisatie van het G/HVO te komen. Na een enigszins moeizame start, waarin het IKOS te weinig werd betrokken, werd gaandeweg het project duidelijk dat ook de inbreng van het IKOS zeer werd gewaardeerd. De verbeterde samenwerking tussen IKOS en PKN speelde hierbij een belangrijke rol.
Vele docenten bezochten de docentenconferentie in september in Lunteren (die dit jaar geheel uit de bijdragen aan het project kon worden gefinancierd) en een groot aantal maakte gebruik van de (vrijwillige) mogelijkheid voor assessment en intervisie.
Het Centrum voor Levensbeschouwing te Leeuwarden was op zeer belangrijke onderdelen (zoals intervisie en verdere deskundigheidsbevordering) namens het IKOS en het verdere protestantse veld de uitvoerder van het project.
Aan het einde van het verslagjaar bleek dat een meerderheid in de Tweede Kamer van mening is dat wie A zegt ook B moet zeggen. Toen kon worden geconstateerd dat het G/HVO project 2008 een structureel vervolg krijgt in 2009.
6. Op naar structurele bekostiging
Als gevolg van het besluit van de Tweede Kamer om in 2009 vijf miljoen en vanaf 2010 tien miljoen Euro per jaar ter beschikking te stellen voor de betaling van de docenten G/HVO zal er nog veel moeten gebeuren. Het betekent ook dat er veel zal veranderen. Zeer waarschijnlijk komt er een algemeen landelijk dienstencentrum en een apart Protestants Centrum. Naast de vele protestants-christelijke docenten, die voor vaak voor een zeer geringe of helemaal geen vergoeding het werk bleven doen, zullen er ook vele nieuwe docenten van andere denominaties bij komen en dit kan op verschillende plaatsen tot nieuwe situaties leiden die niet altijd zonder spanning zullen verlopen. Maar, het resultaat dat het G/HVO eindelijk door de landelijke politiek is erkend geeft alle hoop op een goede toekomst voor het protestantse GVO.
E.J.Hendriks, secretaris Landelijke Stichting IKOS
|
